ابو القاسم سلطانى

167

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

تركيبات شيميائى : در قسمت گوشت‌دار ميوه دو الكالوئيد منيس پرمين Menis permine و پارامنيس پرمين Paramenis permine و دانه حاوى الكالوئيدى بسيار سمى بنام پيكروتوكسين Picrotoxine يا كوكولين Cocculin است كه بر روى قلب و دستگاه تنفسى مهره‌داران اثر مىگذارد . خواص : از ميوه و ماده موثره آن پيكروتوكسين در درمان صرع ، داء الرقص 10 * ، كرم امعاء ، لرزش اندام معتادين به الكل با نهايت دقت استفاده مىشود براى درمان با پيكروتوكسين 1 تا 3 ميلىگرم آن را در 24 ساعت به صورت تزريق به كار مىبرند . پيكروتوكسين پادزهر ترياك و بهترين پادزهر باربيتورتيك‌ها مىباشد براى اين كار محلول يك در هزار آن را به‌طور آهسته در وريد تزريق مىكنند به طورى كه در هر دقيقه بيش از يك ميلىليتر از محلول وارد جريان خون نشود . مسموميت : گرد ميوه به مقدار 5 / 2 گرم كشنده است و پيكروتوكسين به مقدار 2 % گرم ايجاد مسموميت مىكند . پيكروتوكسين بر روى بصل النخاع و مخچه اثر نموده عوارضى نظير تشنجات صرع مانند ، زياد شدن عرق و آب دهان ، حالت تهوع و اسهال ، ايجاد فلج ، كند شدن حركات قلب و سرد شدن تمام بدن را بدنبال دارد . براى رفع مسموميت بايد معده و روده‌ها را با مواد قىآور و تنقيه روغن از مواد سمى تخليه نمود بهترين پادزهر آن كلرال است . اشكال داروئى : تنطور 20 درصد كه با ميوه تهيه مىشود و محلول يك در هزار پيكروتوكسين . گياه را امروزه در كشورهاى عربى باسامى سم السمك ، سم الحوت ، قاتل الحوت ، سيكران الحوت و لعبهء مره مىنامند . ( 1 * ) - ورك ، قسمت خلفى و سنگين استخوان لگن كه به پارسى سرسرون گويند Ischium به نظر مىرسد از " وركتا " پهلوى كه به معنى استخوان باشد اخذ شده است . و درد ورك يا داء الحرقفه Coxalgy , Coxalgia ، تورك ، مرض ورك درد تهيگاه است . ( 2 * ) - كونسته ( كون + استه به معنى استخوان ) ، استخوان كون ، سرين ، كفل ، جفته ، نشستگاه و درد كونسته درد تهيگاه است . ( 3 * ) - لاعيه Euphorbia dendroides L ( 4 * ) - شبرم ، Euphorbia pithyusa L ( 5 * ) - بوصير : Verbascum L